8 Aralık 2012 Cumartesi

Hacı Bektaş-ı Veli


Sözleri, fikirleri, şahsiyeti, kerametleri ve menkabevi hayatı sözlü kültürün tesiriyle nesilden nesile aktarılarak günümüze kadar ulaşan Hacı Bektaş Veli, milli ve manevi köklerimizi oluşturan önemli mutasavvıflardan biridir. Hayatı boyunca Kurân-ı Kerîm ve hadis-i şeriflerden beslenmiş ve buradan aldığı referansla, insanları cahillikten uzaklaştırıp ilme yöneltmeye, onları irşad etmeye ve yaşadığı toplumda sevgiyi ve hoşgörüyü yaymaya çalışmıştır.
*
 Bektaşîler arasındaki ananelere göre Hacı Bektaş, Hz. Ali soyundandır. Altıncı imam Musa el-Kazım (öl.183 / 799) neslinden Horasan’ın hükümdarı olan Seyyid İbrahim-i Sâni ile Hatem Hatun’dan Nişabur şehrinde dünyaya gelmiş, Lokman-ı Perende adlı bir mutasavvıf tarafından yetiştirilmiş, Türkistan’ın büyük şeyhi Ahmet Yesevi (öl. 562/1167) ile görüşmüş, onun işareti üzerine Anadolu’ya gelmiş, Kırşehir civarında Sulucakarahöyük’te yerleşmiş, burada birçok derviş ve halife yetiştirmiş, bunları çeşitli yerlere irşat görevi ile göndermiş, nihayet orada vefat etmiştir.
Dr. Bayram Ali Çetinkaya
*
Hacı Bektaş-ı Veli, Türkçe yazdığı nefes denilen ilahileri ile Anadolu halkına dini tasavvufi ve ahlâki yol göstericilik yapmıştır. Onun bir mutasavvıf olarak toplumda yer edinmesini ve ününü sağlamasında da söz konusu Türkçe ilahilerin payı vardır. Bektaşilik, bir tarikat olarak Anadolu Türk halkına kendi diliyle seslenme gereğini duymuş ve anılan ilahilerde tasavvuf terminolojisinde yer alan birçok Farsça kelimenin Türkçe karşılığını bulup kullanmayı başarmıştır. Aynı ilahiler, çoğunlukla hece vezni ve dörtlüklerle söylendiği için, Bektaşilik dilde ve edebiyatta milli çizgiyi korumuş ve yaşatmıştır.
*
Hacı Bektaş Veli ikliminde gelişen edebiyat, birçok bakımdan orijinal bir edebiyattır. Bu özelliği ile diğer edebiyat ürünlerinden ayrılır. Adına genel olarak Alevi-Bektaşi edebiyatı da denilen bu yapı kendine özgü edebi türler oluşturmuştur. Din ulularını över, onlara ait menkıbeleri şiirleştirir, usûlden erkandan ayinden bahseder.
*
Hacı Bektaş Veli sadece bir düşünür ve din adamı değil, devlete şekil veren siyasal bir kimlik olarak da son derece önemlidir.
Yaşamı hakkında açık bilgiler yoktur. Buna karşı Hacı Bektaş Veli etkileri ve yaptıklarından dolayı tarihi ve ebedi eserlere konu olmuştur
*
Hacı Bektaş Velî’ye ait Velâyetnâme, Makalat, Fevâid, Makâlât-ı Gaybiyye, Şathiyye, Hurda-nâme, Fatiha Tefsiri, Üss-ül Hakika, Besmele Tefsiri olmak üzere sekiz adet eser vardır.
*
Onun sesinde; iyilik, bilgi, hoşgörü, birlik yankılanır…
Onun yolunda; el’e, bel’e, dil’e ihânet olmaz!
Onun ufkunda, Yesevî otağında olduğu gibi kadın yücedir.
Ve Hacı Bektaş Velî, bir iman, itikad, ibâdet, ahlâk, irfân, fâzilet, şeriat, hikmet eridir!
O, İslâm’ı anlatan bir Türk sesidir! Türk gönüllerin nefesidir! O, bir Buhara fidesidir, Anadolu’da yeşeren! O, Türk budunlarının birlik nişânıdır.
Hacı Bektaş Velî, Hoca Ahmet Yesevî atamızın Anadolu’ya armağanıdır! Selâm olsun o sevgi erine!
*

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder