31 Ekim 2012 Çarşamba

Türk Tezhip Sanatı


© Feyza Kırkan - Serlevha
Kur’an-ı Kerim serlevhada Fatiha Sûresi ve Bakara Sûresi’nin ilk beş ayeti;
tezhibin içinde Kur’an-ı Kerim’in isimleri sülüs hatla yazılı.
Tezhip: Banu Arığ. Boyut: 54x41 cm.


Türk Tezhip Sanatı
Kur'an süslemeleri bu sanatın (tezhip sanatının) en güzel örneklerini vermektedir. Kur'anlarda kullanılan motiflerle ve renklerle tezhip, ilâhi varlığın fonksiyonuna hizmet etmektedir. Bu kutsal hizmet, vahiy gücünün bir işareti olarak, sonsuzluğun esrarengizliğinden sonlu olmaya doğru ve yeniden katılmanın gücünün bir artışı olarak değerlendirilebilir.
Sonsuzluk ve mükemmellik arayışını sembolize eden dini kitap süslemelerinde derinliklere inmeyen bölgeler arasındaki sathi farklılıklara rağmen bazı genel semboller kullanılmıştır. Meselâ tezhipli süslemede çok kullanılan kare ve dikdörtgenler yeryüzünü, yarım daireler ve üçgenler gökyüzünü işaret etmektedir. Aynı motiflerin devamlı şekilde tekrarı dünya ve evrendeki ritmi simgelemektedir.
Tek sayfa üzerindeki bezeme mikrokosmosu, çift sayfa bezeme evrenin uyumunu ve mikrokosmosun bu armoniye katılışını temsil etmektedir. Tek sayfadaki süsleme bir merkezi noktadan geliştirilmemiş olduğu halde, çift sayfa makrokosmik anlamda olduğundan, mikrokosmosların çokluğu burada süs üniteleri ile temsil edilir ve her birinin kendi merkezi vardır. Ortak merkezli daireler de biri diğerinin gerisinde bir hayali uzay yaratmaktadır. Bütün bunlar İslâm dininin görkem ve güzellik doktrini ile yakından ilgilidir.
…..
Bütün bunlardan çıkarılacak tek bir sonuç vardır. Tezhipte kullanılan motifler ve renkler rastgele seçilmemiş olup, hep¬sinin birer sembolik anlamı olduğu gibi bilinçli olarak seçile¬rek kullanılmıştır.
Doç. Dr. Ayla Ersoy

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder