9 Temmuz 2012 Pazartesi

Keçe ve keçecilik



  • Sıkıştırma Işleri (Keçe)

Türklerin günlük yaşamında önemli bir yeri olan "keçe" sözcüğü, "kidhiz / kidiz / kiz / kiiz / kiyiz" şeklinde adlar almıştır. Kullanılan bu tekniğin ilk örnekleri Uygur dönemine ait örneklerde görülmektedir.Tepme keçe veya fabrikasyon olarak üretimi yapılan keçe yapımında, koyun yünü dışında tavşan, yünü, deve yünü, tiftik, keçi kılı da kullanılmaktadır.
Yünün elle veya makinelerle atılarak, genellikle doğal yün renginin (beyaz, siyah, kahverengi) zeminde kullanıldığı, desenlerin ise sentetik boyalarla renklendirilen keçeler ile oluşturulduğu görülmektedir. Desenlerde çoğunlukla geometrik bezemelerle birlikte figürlü, doğadan stilize motifler de kullanılmaktadır.
***


Keçe, koyun, tavşan, deve, lama gibi memeli hayvanların yünleri ile tiftik keçisinin kıllarının su, sabun ve ısı yardımıyla oluşturulan alkali bir ortamda liflerinin birbiri arasına girmesi ile elde edilen atgısız-çözgüsüz sıkıştırılmış tekstil örneğidir.(Vikipedi, özgür ansiklopedi)

Keçecilik: Eskiden insan gücü ile hamamda pişirilerek yapılan keçe, bugün makinalarda pişirilerek yapılmaktadır. Yapılan keçeye, yapan ve yaptıran kişilerin adları yazılmakta, keçelerin üzerine mavi, kırmızı, yeşil renklerden oluşan motif ve şekiller işlenmektedir. Demiryolu, göbek, yıldız, tavan, ay yıldız Afyon keçelerinin üzerine işlenen motiflerden bazılarıdır. 
Keçe çeşitlerinin bazıları şunlardır: Kepenek, nakışlı keçe, bebe keçesi, belleme, fes, mevlevi zikkesi, yelek, at keçesi, seccade. Geçim kaynağı keçecilik olan keçelerini eski usül ile yapan keçeci esnafı bu mesleğini “Keçeciler Çarşısı’nda sürdürmektedir.(www.afyonkulturturizm.gov.tr/)

Çoban Keçesi (Kepenek): çobanların ve yük taşıyan katırcıların soğuktan, yağmur ve kardan korunmak için örtündükleri, bir tür kaba keçe olan kebeden yapılmış kolsuz, bütün vücudu kaplayan üstlük. Biri sırtta, ikisi önde olmak üzere üç parçadan yapılır. İkisi yanlarda, ikisi de omuzlarda dört düz dikişi vardır. Bazı yörelerde omuzlar üstüne tutturulmuş başlığı olan kepenekler de yapılır.
***
Keçe Sanatı
Kaşgarlı Mahmut'un ünlü eseri, Divanü Lügatit Türk 'te de "keçe" den bahsedilmiştir.Araştırmalara göre; keçe Göktürkler zamanında "kidiz" olarak adlandırılıyordu.Ve çadırlar keçeden yapılmaktaydı.
***



Keçe Sanatı geri  mi dönüyor?

İngiltere'nin başkenti Londra'da 15 yılı aşkın süredir keçeyi hayata döndürme operasyonunu yürüten moda tasarımcısı Selçuk Gürışık, koyunculuğun yaygın olduğu Kars'ta yok olmaya yüz tutan keçe sanatını hayata kazandırmak için kolları sıvadı. Kars'ta kadınlardan oluşan bir keçe atölyesi çalışması başlatan Gürışık, Anadolu Kültür A.Ş. ve Kadın Merkezi'nin (KA-MER) ortaklaşa yürüttüğü proje kapsamında iş istihdamına kazandırılmaları için bölgede keçe ustası artıyor.                     
***
Afyonkarahisar Unutulmaya Yüz Tutmuş El Sanatları Derneği (AFKED) 
Yeni kurulan dernekte yaklaşık 500 eseri bulunan Dilek Doğar, bugüne kadar kepenek ve yer yaygısı olarak kullanılan keçeden, başta birbirinden şık tablolar olmak üzere, mutfak takımları, masa örtüleri, çocuk halıları, battaniyeler, klozet takımları, şapka, atkı, portre, hat yazıları, dekoratif ev eşyaları ve benzeri birçok şaheser üretiyor. Yıllardır el emeğiyle, dikiş makinesi kullanmadan keçe üzerine eserler üreten Doğar, AFKED adında bir dernek kurarak, atölyeleşmek istiyor. Bayanlara da böylelikle boş vakitlerini değerlendirme fırsatı da doğmuş oluyor.
***


Unutulan keçeyi, duvar halılarında yaşatıyor..
Isparta'nın Yalvaç ilçesinde yaşayan Doktor Melek Günbey, keçe üzerine, yapağı kullanarak birbirinden ilginç motifler işliyor. 
Yazının tamamı
***
Keçe resimleriyle ilgilenenler
Usta öğretici ve aynı zamanda emekli öğretmen Oya Karakız, keçe hakkında şunları ifade etti: "Anadolu'da keçecilik oldukça yaygınmış. Bu ürünü zaman içinde resimde kullanmaya çalıştım. Araştırmalarımda bunu kullanan birkaç ressamın olduğunu gördüm. Şu anda Türkiye'de yaklaşık 11 kişi ilgileniyoruz keçe resimleriyle. Keçe resim dediğimiz, keçeye desen verme, renkli desen verme ve hayalimizdeki herşeyi keçede ifade etme. Keçenin üzerine yayarak ifade etme amacımız bu güzel işin unutulmaması."
***

Konya’da Arjantinli bir keçe ustası…
Konya’da duyulmamış bir aşk hikayesi.

Arjantin’den gelen turist kadın kilim almak için girdiği dükkandaki esnafa aşık olunca Türkiye’de kaldı ve keçe ustası oldu.
Hikaye 17 yıl öncesine dayanıyor. Rabia Girgiç (Silvia İnes Garoselli) tatil amacıyla geldiği Türkiye’de Konya iline uğradı. Kilimlere bakmak için bir dükkana girdi, kendisine kilimleri gösteren eşiyle yakınlaştı ve ona aşık oldu.
***

Orta Asya'dan Günümüze Tepme Keçeler

Tepme keçeciliğin tarihi gelişimine ilişkin literatür incelendiğinde, bu alana yönelik bilgilerin yeterli düzeyde olmadığı görülür. Orta Asya'dan (Hun, Göktürk ve Uygur), Anadolu'da Selçuklu ve Osmanlı Dönemi ile Cumhuriyetten sonra tepme keçecilik sanatı; Türk kültür ve sanat gelişimi içerisinde incelenmeye çalışılmıştır.
***
araştırma konusu ile ilgili olarak incelenen müzelerde 19. Yüzyıla ait tepme keçe seccadelerden bulunduğu tespit edilmiştir. Yine tepme keçeden yapılmış çizme, arakiye, sikke ve fes çeşidinde ürünler genellikle müzelerde bulunan geç dönemin keçe örnekleri arasındadır.

***

 resim
Kafkas Keçesi
----------------------
Videolar
------------------------------------------

*********************************
*********************************

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder