9 Haziran 2012 Cumartesi

İnsan âleminin feleklere benzerliği / Erzurumlu İbrahim Hakkı

Ey aziz, malûm olsun ki, ârifler demişlerdir ki: 

İnsan bedeninin göklere bir benzerliği budur ki, burçlar sahibi göğün oniki burcu olduğu gibi, bedenin de dışından içene oniki yolu vardır: İki kulak, iki göz, iki burun deliği, ağız, iki meme, göbek ve iki abdest yolları. 

Bir benzerliği dahi budur ki, feleklerde yedi gezegen olduğu gibi bedenin içinde de yedi aslî uzuv vardır: Akciğer aya, mide utarite, böbrek zühreye, yürek güneşe, safra merihe, karaciğer müşteriye, dalak zühale benzer bulunmuştur. 

Gökte birçok sabit yıldız olduğu gibi, bedende de çok sinir vardır. 

Felekte yirmsekiz meşhur menzil olduğu gibi, bedende de yirmisekiz his ve sayılan güçler vardır. 

Felekte üçyüzaltmış derece olduğu gibi, bedende de açıklanan üçyüzaltmış kan damarı vardır. 

Küllî ve cüzî feleklerin, sabit ve gezegen yıldızların türlü tabii hareketleri olduğu gibi, bedenin de bu tavır üzere türlü zorunlu ve ihtiyarî hareketleri vardır. 

Felek dört unsuru kuşattığı gibi, beden dahi dört karışımı kuşatmıştır ki: Safra, ateş gibi kuru ve sıcaktır. Kan, hava gibi sıcak ve rutubetlidir. Balgam, su gibi rutubetli ve soğuktur.  Siyah köpük, toprak gibi soğuk ve kurudur. Dört unsurdan üç ana bileşim doğduğu gibi, bedende de dört karışımdan uzuvlar doğmuştur. 

Gündüze misal, insanın sürurudur.

Geceye misal, onun hüznüdür.

Açık havaya misal, yayılmasıdır.

Buluta misal, sıkılmasıdır.

Gök gürültüsüne misal, sesidir.

Şimşeğe misal, onun gülmesidir.

Yağmura misal, onun ağlamasıdır.

Rüzgâra misal, onun nefesleridir.

Oluşum ve bozuşuma misal, kelamının lafızlarıdır.

Gökkuşağına misal, yay kaşıdır.

Hilale misal, kulağıdır.

Dolunaya misal, yuvarlak yüzüdür.

Gece karanlığına misal, onun saçıdır.

Sabaha misal onun alnıdır. 

Dış âlemin, bu insan âleminin açıklanan benzerliklerinden gayri, benzerliği çoktur. Lakin ârife işaret yetmekle, uzatmaya hacet yoktur.

Nâzm:

Can vilayetinde gökler sınırsız

Ruh yolunda alt ve üstler vardır

Cihan gökleri gibi iş yaparlar

Yüksek dağlar engin denizler vardır.

Erzurumlu İbrahim Hakkı Hazretleri
Marifetname, İkinci Fen, beşinci bab,  birinci fasıl, üçüncü madde

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder