18 Haziran 2012 Pazartesi

İbrahim Hakkı’nın Öğretim Metodu

Konuları işlemeye başlarken İbrahim Hakkı, okuyucusuna “Ey aziz!” diye hitap eder. Bunun peşinden de konunun özelliğine göre yani ahlâk, tasavvuf, hikmet veya astronomiyle ilgili oluşuna göre, o ilmin ileri gelenlerinden nakiller yaparak konuya girer. Bu giriş ifadeleri: “Ehl-i edep demişlerdir ki…” “Ehlullah demişlerdir ki…” “Ehl-i hikmet demişlerdir ki…” “Ehl-i hey’et demişlerdir ki.” şeklindedir.

Konunun bitişiden sonra de çoğu kez “nazım”, “mesnevi”, “şiir”, “ruba’i”, “beyt” gibi başlıklar altında manzumeler getirir.

İbrahim Hakkı, konu arasında ayet ve hadislere büyük ölçüde yer vermekte, hatta bazı konuları sırf hadis mealleriyle işlemektedir.

Örnek:
       Öğrencinin hocasından ilim öğrenme edebi :
       “ Ey aziz! Şunu bil ki, ahlâkçılara göre öğrencinin hocasından yararlanmasının edep ve usulü şunlardır:
  1. Yanına gittiğinde, Hocaya selâm verip, ayakta beklemek.
  2. Hocasının izniyle oturmak.
  3. Namaz kılıyormuş gibi saygılı bir şekilde durmak.
  4. Hocasının huzurunda az konuşmak.
  5. Hocası sormadıkça bir şey söylememek.
  6. İzin istemeden soru sormamak.
  7. “Falan senin söylediğinin aksini söylemiştir” deyince hocaya karşı  gelmemek.
  8. Meselenin doğrusunu hocasından daha iyi bildiğini söylememek.
  9. Hocanın huzurunda iken arkadaşının kulağına bir şey fısıldamamak.
10. Başını önüne eğmek, etrafına bakmamak.
11. Hoca usanıp sıkılınca susup konuşmamak
12. Hoca gidip geldikçe ayağa kalkmak.
13. Hoca gitmek üzere ayağa kalkınca artık soru sormamak.
14. Hoca yolda giderken ona bir şey sormadan yanı sıra gitmek.
15. Hocanın çocuklarına ve yakınlarına bile saygı ve hürmet göstermek.
16. Hoca, beğenilmeyen, uygun olmayan bir şey yapacak olursa su-i zanna kapılarak o hareketi başkalarına duyurmamak ve, “Bunu o daha iyi bilir, bir bildiği var ki, böyle yaptı” demek gerekir. Akla kötü fikir gelince de Hz. Musa ile Hızır (a.s)’ın kıssasını hatırlamalıdır.

İşte her ilim yolcusunun, hocasına karşı böyle edepli davranması gerekir. Büyükler: “Gayeye ulaşanlar, hürmet ve saygılarıyla ulaştılar; kaybedenler de hürmet ve saygıyı terk etmeleri sebebiyle kaybettiler.” demişlerdir.
     “ Üstadına tazim et, zira ki denilmiştir.
     “ Bana bir harf öğreten, beni kendine köle etmiştir.” (1)
---------------------------------------
(1)  Marifetnâme, Erzurumlu İbrahim Hakkı, s. 539-540.

2 yorum:

  1. Öyle hocalara öyle öğrenciydi:)

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Merhaba,
      Ziyaretiniz ve yorumunuz için teşekkür ederim.
      Hayırlı günler dileğiyle.

      Sil