4 Haziran 2012 Pazartesi

İbrahim Hakkı Hazretleri'ne Göre İnsan-ı Kâmil

İbrahim Hakkı Hazretleri, Marifetnâme’sinde insan-ı kâmili, “âlemin özü, Allah’ın lâtîf sırlarının bir mecmuası ve sonsuz hikmetlerinin fihristi” diye tarif eder. İşte bu sebepledir ki, ‘emanet’ insan-ı kâmile tevdî edilmiş, ‘hilafet’ vazifesi de yine onun omuzlarına bırakılmıştır.
.....
Erzurumlu İbrahim Hakkı Hazretleri de, İnsaniyet-i Kâmile adlı geniş bir makale hacmindeki değerli eserinde insan-ı kâmilin evsafını sıralarken bizlere insan-ı kâmil olma yolunda nasıl bir usûl ve üslûp belirlememiz gerektiğini anlatıyor.

Eserine, mukaddimesinde okuyucuyu muhatap alarak seslendirdiği, “Ey tâlib-i devlet-i ma’rifet-i Mevlâ ve ey râğıb-ı sohbet-i kibâr-ı evliya!” nidası ve “Efnâkellâhü anke ve ebkâke bih - Allah seni senden cüdâ ve Zâtıyla bâkî kılsın!” duasıyla başlayan müellif, düşünce ve gönül dünyasındaki insan-ı kâmilin vasıflarını on yedi bölüm içinde ele alıyor. 
....
Mustafa Yılmaz
*

Erzurumlu İbrahim Hakkı Hazretleri de, İnsaniyet-i Kâmile adlı geniş bir makale hacmindeki değerli eserinde insan-ı kâmilin evsafını sıralarken bizlere insan-ı kâmil olma yolunda nasıl bir usûl ve üslûp belirlememiz gerektiğini anlatıyor.
.....
Müellifin ondördüncü bölümde zikrettiklerini de şöylece özetleyelim:
İnsan-ı kâmil her hâli ve her kavliyle bir marifetullah ve muhabbetullah tâlibidir. Aynı zamanda başkalarını da kalbin ve ruhun derece-i hayatına çıkarmaya kendini adamış bir irşad eridir. İnananların imanını takviye için bütün cehdini ortaya koyar ve kalblerdeki şüpheleri berteraf etme hususunda âdeta tir tir titrer. Ehl-i sünnet çizgisinden asla taviz vermez; itikada dâir konularda halkı tenvir ettiği gibi, taharet ve namaz başta olmak üzere ibadet ü taat, tevekkül ve teslim gibi kalb hayatına dâir hususlarda da insanları aydınlatır. Hiç kimseyi ihmal etmeden herkesi kendi kabiliyetine göre irşad etmeye ve yine herkesi kendi arş-ı kemâlâtına yükseltmeye âdeta yemin etmiştir. Yanına uğrayan ve istifade etmek isteyen herkese, durumuna, idrak seviyesine göre mutlak surette faydalı tavsiyelerde bulunur
Metnin alındığı yazıyı okumak için tıklayınız.
Mustafa Yılmaz
Ayrıca bakınız
İnsanı Kamil, Erzurumlu İbrahim Hakkı Hazretleri
*

İnsan maddî yönüyle değil ruhî tarafıyla önem arz eder.
İnsan düşünürken vardır. Kendisini sorgularken ayrıcalığını fark eder. Tefekkür ederken görevini yapabilmenin mutluluğuna erişir. Bunun için, insan akıl, kalb, gönül v.s. gibi tanımları pek mümkün olmayan kabiliyetlerle donatılmıştır.
İnsan bu kabiliyetleriyle âlemi tasarruf etmektedir ve âdeta buna yükümlü bulunmaktadır.
Bütün bunlarla kendinin ve âlemin nasıl, niçin, neden olduğunu, kim tarafından yaratıldığını sorgulamakta ve bu tip sorularla gittikçe tecessüsü artmakta ve bu düzenli evren karşımda şaşkınlık ve hayranlığını gizleyememektedir.
İşte bu özellikleriyle insanın ruhu bedenine üstün gelirken, bedeni de bu özelliklerle değer kazanmaktadır.
İşte insanı insan yapan ayrımsal özellikler de bunlardır. Öyleyse insanın bu yönü asla ihmale gelmez. Aksi takdirde onun diğer canlılardan hiçbir farkı kalmaz.
Mustafa Yıldırım
*
Ancak cihanın özünün özü, Allah’ı tanıyan insan-ı kâmildir ki gönlü onun tanışığıdır. Bu kâmilin şanının büyüklüğünü bir kere seyreyle ki on beş kat merasim lîbasını giyip şeriat bayrağı, muhabbet tahtı ve marîfet tacıyla en büyük Sultan olmuştur. Zira bütün kâinatı kendine bağlı ve hizmetkâr bilmiştir. Kendi zâtında şeriat, tarikat ve hakikat kemâl bulmuştur. Yâni onun sözleri güzel, işleri güzel ve ahlâkı güzel olmuştur. Zira o kâmil:
"Şeriat benim sözlerim, tarikat işlerim, hakikat hallerimdir” hadîs-i şerifine uymuştur.
O halde her kimde bu üç alâmet meydana gelip mevcut olursa o kimse mümin, ârif ve kâmildir. 
Eğer yalnız ikisi bulunursa o mümin ve sonuca ulaşmamış âriftir. 
Eğer o alâmetlerin sadece biri bulunursa o ancak gafil mümindir. 
Eğer onların hiçbiri yoksa o, âtıl, câhil ve kâhil (tembel, bilgisiz, uyuşuk ve donuk bir kimse) dir.
Bütün âlem bir tek kişi farz olunmuş ve bu insan-ı kâmil onun nur saçan kalbi durumunda bulunmuştur.
Fülk-i mülk olamaz ol emâneti hâmil
Kü yüklenir onu insan hakikati kâmil
Ol kim sığışmadı arz u semâsına hergîz
Müdam olur dil-i kâmilde ruh ona vâsıl

Şeyh İbrahim Hakkı Erzurumî, İnsân-ı Kâmil
Derleyen: Uğur Yaman 


2 yorum:

  1. Merhabalar Sabahattin Hocam,

    Erzurumlu İbrahim Hakkı Hazretleri ile ilgili tüm yazı dizininizi okumaya çalışıyorum. Her ne kadar ismini çok duymuş olsam da, bu zat-ı muhteremle ilgili herhangi bir araştırma yapıp, onun hakkında fazla bir bilgi edinememiştim. Ama sayenizde her yazınızı okuyarak ve gerektiğinde ben de araştırma yaparak epeyce bir bilgi sahibi oldum.

    İnsa-ı kamil, en güzel hasletlere ve erdeme sahip örnek bir insandır. Cenab-ı Hakk, ümmet-i muhammedi kamil insanlardan eyleye.

    Selam ve dualarımla.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Merhaba Recep Bey Kardeşim,
      Ziyaretiniz ve yorumunuz için teşekkür ederim.
      Ben de Erzurumlu İbrahim Hakkı'yı tanımaya çalışıyorum. Bu arada öğrendiklerimi, derlediklerimi alıntı kurallarına uygun olarak paylaşmaya çalışıyorum.
      Hayırlı günler dileğiyle.

      Sil