21 Haziran 2012 Perşembe

Erzurumlu İbrahim Hakkı Hazretleri'nin Su Kasidesi'nin tahlili


Fi Medhi'l-ma

Me'ulü Mefa'ilün Mef'ulü Mefaulün

1-Su vadi-i hayretde her seng ile ceng eyler
Deryasına vuslatda aheng-i peleng eyler

(Fi Medhi'l-ma (a): Suyun övgüsüne dair. senf (a) : taş peleng (a) : kaplan)

1- Su, hayret vadisinde her taş ile cenk eder.
Deryasına kavuşmada kaplan gibi hareket eder.

Bu gazel de İbrahim Hakkı'nın diğer şiirlerinde olduğu gibi tasavvufi manada söylenmiştir. Seyr-i -sülük yoluna girmiş olan salık açık istiare yoluyla suya, yine ayni yolla İlahi sevgili de deryaya benzetmiştir. Su (Salik) hayret vadisinde taşlarla vuruşa vuruşa deryaya (ilahi sevgiliye) ulaşabilmek için tıpkı bir kaplan çevikliğiyle akmaktadır. Hayret, tasavvufta binr makamdır. Bu makarnda salik kalbine gelen tecelliler sebebiyle düşünemez ve muhakeme edemez bir hale gelir.Hakk'ın tecellilerini temeşada hayret ve hayranlığa düşer. İşte su (salik) da bu vadide, teşhis -sanatıyla avının peşinde çevik ve acele ile ne . yaptığım bilmeyen kaplana benzetilmektedir.

2. Su alçağa meyi eyler hoş savtla hoş söyler
Reftarına bak neyler şan şive-i leng eyler

(şavt (a) : Ses, sada - bağırına, haykırına, çığlık. reftar (a) : gidiş, yürüyüş, hareket san (a): sanki, rüya
şive-i leng (a) : topal, aksak yürüyüşlü.)

2- Su alçağa meyl eder. Güzel sesle söyler.
Yürüyüşüne bak, sanırsın ağır aksak biri gibi hareket ediyor.

Birinci beyitteki tahayyül yine devam etmektedir. Suyun taştan taşa atlayarak alçağa meyletmesi, salikin nefsini Hakk'ın huzurunda kulluk mevkiine ~oyması, halka karşı şefkatli olması, kibirli ve gurur u olmamamsı ve karşısında eğilmesidir. Suyun taştan taşa atlayarak, aşağılara akması, norınal bir durumdur. Şair bunu değişik bir sebebe bağlayarak hüsn-i tahlil sanatı yapmıştır. Su ayrıca aksak bir kimseye benzetilerk teşhis yapılmıştır. Beyit Fuzuli'nin aşağıdaki beytini hatırlatmaktadır.
Devamı
Numan Külekçi, 
Atatürk Üniversitesi Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Öğretim  Üyesi

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder