3 Haziran 2012 Pazar

Alem / Erzurumlu İbrahim Hakkı Hazretleri



Rubai

Alem ki tamam nüsha-i hikmettir
Mânâsını fehm eyleyene cennettir
Mahrum-u şuhûd olanların çeşminde
Zinda-ı belâ çah ve gam-ı mihnettir.

Erzurumlu İbrahim Hakkı Hazretleri

Alemin ve Nuru Muhammedi Aleyhisselamın Yaratılışı 
*

Ey aziz, malûm olsun ki, ârifler demişlerdir ki:

Hak Taâlâ iki cihanı ve onlarda olanın tamamını insan için icat ve mevcut eylemiştir. Ta ki âlemde olan sanatlara bakıp, eşyada bulunan hikmetleri bilsin. Hepsinin benzerini
kendi vücudunda buldukta; nefsini bilmeye erip, ondan Allah’ı tanıma kolay
olsun. Zira ki Hak Taâlâ Nazm-ı Kerim’inde:
 Ben insanları ve cinleri ancak bana ibadet etsinler diye yarattım, (51/56), buyurmuştur.
 Hadis-i kudside:
Ey insan! Beni tanımak için nefsini bil, emr-i şerifiyle, nefsi bilmenin Rabbi tanımaya vesile olduğunu duyurmuştur. Çünkü Hak Taâla insanı, kendi tanınması için yaratıp, kendi tanınmasını, insanın nefsini tanımasına bağlı kılmıştır.
Şu halde elbette insana, kendi nefsini bilmek istidadını vermiştir. Ta ki nefsini bilmekten, yaratıcısını bilmeye erişsin. Nitekim haberde: Nefsini bilen, Rabbini bildi, vârit olmuştur. Allah’ı tanımanın anahtarı, nefsi bilmek bilinmiştir. Nefsi bilmenin anahtarı, âlemi bilmek kılınmıştır. Lakin Hak Taâlâ’nın âlemin ufuklarında olan eserlerinin benzersiz sanatını herkes görüp, sırlarına ermek, insana nefislerinde bulunan kudretinin kemal ve tavırlarını tamamıyla bilip, nurlarını görmek, ondan yüce istek olan Mevla’yı tanımaya ermek çok suğul, zor ve esrarlı iş bulunmuştur.
Erzurumlu İbrahim Hakkı Hazretleri

Marifetname, 43.blüm, 5. bahis, 1. bölüm, 1. madde,
*


Bu âlem ki, gönül, kaydın çekersin, mihnet ü gamdır,
Fenâsız âlemi seyreyle ki, bir hoşça âlemdir.
Görüp yalnızlığı kabr içre nefret etme ölmekten.
Tarîk-i ünsi tut ki, her avuç toprak bir âdemdir.

(Ey gönül! Uğraşıp durduğun şu âlem ki baştan sona eziyet ve üzüntüdür.
Oysa hiç yok olmayacak âlemi seyreyle ki o ne güzel âlemdir.
Kabir içinde yalnız kalındığını görüp de sakın ölmekten nefret etme.
Yakınlık ve dostluk yolunu tut ki her avuç toprak bir insan demektir.)

Erzurumlu İbrahim Hakkı Hazretleri
Marifetname, İkinci Fen, beşinci bab,  dördüncü fasıl, beşinci madde
*
Bu kâinat-ı cihan hep tebeddül eyler ümîd


Bu kâinat-ı cihan hep tebeddül eyler ümîd
Semadan arza dek ve zerrelerle tâ hurşîd

Cihan kevn ve fesâd içre cümle rağbetle
Kemalini talib eyler mürebbiden cavid

Kemal-i hak nebat ve kemal-i hayvandır
Kemal-i hayvan insandır oldur asl-ı nüvîd

Kemal-i âde olur hem visâl-i aşk-ı cemil
Ki oldur asl-ı muradât gayet-i her ümid

Çü bahr-i mevc olur ondan buhar ve gıym ve matar
Matar ki sel olur aslın bulur garib ve bayid

Çü aşk seyreder eşyayı devreder daim
Her anda kevn ve fesad oldu başka halk-ı cedîd

O ki cihanı bu hikmetle seyreder Hakkı
Ol ehl-i dildir o vası-i dil oldu arş-ı mecîd.

Erzurumlu İbrahim Hakkı Hazretleri


(Bu cihan kâinatı ümit hep değiştirir; gökten yere dek zerrelerle ta güneşe.
Hepsi, oluşum ve bozuşum cihanı içire rağbetle, daimi Mürebbi'den kemalini ister.
Toprağın kemali bitkidir,
                 bitkinin kemali hayvandır,
                 hayvanın kemali insandır; müjdenin aslı odur.
İnsanın kemali, Celil'in aşkına ulaşmaktır ki odur muratların aslı ve her ümidin gayesi.
Çünkü dalgalı deniz olur ve ondan buhar, bulut, yağmur ve sel olur,
                aslını bulur ve uzak ve yakın.
Aşk, eşyayı seyreder ve sürekli devreder.
Oluşum ve bozuşum her anda yeni ve başka bir yaratılış oldu.
Ey Hakkı! O ki, cihanı bu hikmetle seyreder; o, gönül ehlidir.
O geniş gönül, Mecid'in arşı oldu.)

Erzurumlu İbrahim Hakkı Hazretleri
Marifetname, Birinci Fen, üçüncü bab,  onuncu fasıl, birinci madde
*


2 yorum:

  1. Merhabalar Sabahattin Hocam,

    Defalarca okudum ve anladığımı izah etmekte zorlandım. Biraz araştırma yaparak, yine Erzurumlu İbrahim Hakkı Hazretlerinin kendi anlatımıyla şöyle bir pasajı sizlerle paylaşmak istedim.

    "İbret gözüyle âleme bakan ârifler, her nesnede nice hikmetler görmüşlerdir ve Allah dostları, Allah'ın yüce sanatının sırlarını anlayarak, birer harf olan eşyadan mânâya ulaşıp, Hakk’ın huzuruna ermişlerdir."

    Selam ve dualarımla.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Merhaba Recep Bey Kardeşim,
      Ziyaretiniz için teşekkür ederim.
      Sizler gibi düşünerek, araştırıp inceleyerek okumak ne güzel.
      Okuyuculara kolaylık olsun diye, sizin yorumunuzdan sonra şiirin alındığı yere bağlantı kurdum ki isteyen okusun.
      Hayırlı günler dileğiyle.

      Sil