11 Ekim 2011 Salı

Tezhip Nasıl Yapılır?




Tezhibin ana malzemesi altındır.
Altın, varak yani ince yapraklar halinde kağıt arasında saklanır. Bu tür altın doğrudan doğruya yapıştırılarak kullanılabilir. Ama ince desenler için ezilerek kullanılır. Bir pota içinde Arap zamkı ve su ile parmakla ezilir, daha sonra zamkın fazlasının alınabilmesi için suyla karıştırılır. Altın zerrecikleri dibe oturunca üstteki suyun fazlası akıtılır. Kalan az miktarda su ise tozdan korunmuş bir yerde kurumaya bırakılır. Böylece altın, boya gibi fırça ile sürülebilecek bir malzeme haline gelir.

Yeşil altın ya da gümüş de renk etkileri elde etmek için yan yana kullanılabilir. Ancak gümüş, kâğıdın zamanla bozulmasına neden olur.

Bir tezhibin hazırlanmasında izlenen yol şöyledir:
  • İnce kâğıt üzerine bir desenin tümü ya da yinelenen bölümlerinden yalnızca biri çizilir.
  • Müzehhib bir kâğıdın üstüne çizdiği motifi önce sert bir şimşir ya da çinko altlığın üstüne koyarak, birer milimetre kadar aralıkla iğne ile delerek bir kalıp hazırlar.
  • Bu kalıp, süslenecek yüzey üzerine yerleştirilir.
  • İçinde ince kömür tozu olan küçük bir torbacık, kalıp üstünde gezdirilir ve noktaların yüzeye geçmesi sağlanır ki buna silkme denir.
  • Noktaların araları da ince kalemle birleştirilerek desen ana yüzeye geçirilir.
  • Boyama işlemine altınla başlanır.
  • Hafif jelâtinli su ile sulandırılan altın, fırça ile sürülür.
  • Altının parlaması için de “Zermühre” denen bir alet kullanılır. Bunun için genelde akik tercih edilir.
  • Bir sapa oturtulan bu taşın yüzeye sürülmesi ile altın parlak bir görünüm kazanır.
  • Daha sonra çok ince bir fırça kullanılarak konturlar çizilir. Bu konturlara "tahrir" denir.
  • Konturların çizilmesiyle zemin renklerinin altın yüzeye akması bir derece de olsa önlenmiş olur.
  • Sonra sıra zemin kısımlarının renklendirilmesine gelir.
  • Zeminde genellikle lacivert kullanılır ve bunun içinde lahor çivit en güzelidir.
  • En sonunda renkli ayrıntılar eklenir, tığlar çekilir, zeminde serpme, nokta ya da tarama gibi son rötuşlar yapılır.

4 yorum:

  1. meşakatli bir zanaat besbelli...

    amak-ı hayal

    YanıtlaSil
  2. Merhaba amak-ı hayal
    Ziyaretiniz ve yorumunuz için teşekkür ederim.
    Sanatta da zanaatta da güzelliklere meşakkat sonucu ulaşılabiliyor.
    Hayırlı günler dileğiyle.

    YanıtlaSil
  3. sabahattin hocam merhaba bir proje için tezhip sanatını ve bilhassa tezhip sanatının suyla olan ilişkisini araştırıyordum lütfen bilgilendirebilirmisiniz şimdiden teşekkürler


    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Merhaba,
      Ziyaretiniz için teşekkür ederim.
      Türk geleneksel sanatları ürünlerini severim; ama bu konuda bilgim de pratiğim de yok.
      http://www.sufiforum.com/viewtopic.php?f=58&t=4822 adresinde tezhip nasıl yapılır başlığı altındaki bölümde tezhip ve hakkında çok kısa bilgi vardır.
      hayırlı günler ve başarılar dileğiyle.

      Sil