21 Haziran 2011 Salı

Yunus Emre ve Ölüm / Doç. Dr. Emel Koç


Gelin bir nazar eylen
Noldu cihan içinde
Niceler toprak oldu
Bu az zaman içinde
Yunus Emre

Yunus da hayatın asıl anlamını ölüm aracılığıyla keşfeder.

O'na göre insanın bir ölümlü bir de ölümsüz olmak üzere iki yönü vardır.
O, maddi yönü, yani bedeni ile ölümlü bir varlıkken, ruhi yönüyle ebedi bir
varlıktır.
Bedenin ölümü, gerçekte, tekâmül etmek için şarttır. Dolayısıyla, ölüm,
yokluk demek değildir. Ancak böyle düşünmesine rağmen Yunus sık sık ölüm
karşısındaki ürpertisini dile getirmekte ve onu adeta bir ejderhaya benzetmekte,
ocaklar söndürdüğünü, anaların içini yaktığını belirtmektedir.
Ölüm şiddetlidir, insanı yok eden, yiyip bitiren bir ejderhaya benzer.

Alur yiğidi kocayı yakar anamın içini
Kızların san saçını teneşirde çözer ölüm
Alur yigidün âlâsın divane ider anasın
Gelinlerün el kınasın topraklara karar ölüm

Ölüm na-reste (çocuk)leri soldurur, ölenin inci dişleri dökülür, sarı saçları
biter.
Ölüm korkusunun Yunus'un şiirlerinde sürekli işlenmesi, gaflet halindeki
insanların uyandırılması açısından son derece önemlidir. Zîrâ ölüm olgusu fâni
değerlere bağlanmanın beyhudeliğini gösterir. Bu durumda her şeyin geçici
olduğunu anlayan insan, ölümsüzlüğe ya da başka bir deyişle "ölmeden önce
ölmeye" davet edilir. Bunu sağlayacak olan yol ise âşk'tır.
 İlahi Âşkın dünyasına dalar dalmaz, âşık Tanrı'nm varlığından başka bir şey göremez hale gelir. Aşk ateşinde pervane gibi yanmayan, kendi benliğinden geçerek Hak yoluna
yönelmeyen Yunus'a göre âşık değildir. Zira Yunus, İlahi Âşk şarabından içen âşık'ın, âşk ateşinin her geçen gün arttığını ve onun dünya ve ahirette tek dileğinin Hak'ka vuslat olduğunu dile getirir. Dolayısıyla bu durumda Yunus'ta İlahi Aşk faniliği gerektirir ve çokluktan, ikilikten kurtarıp tevhide götürür. Canını ışk yolma virmeyen âşık mıdur
Cehdeyleyüp ol dosta irmeyen âşık mıdur Görülmektedir ki Yunus'a göre insanın Hak'ka ulaşabilmesi için önce ölüm olgusunu aşması gerekmektedir. Zira ancak ölüm fikri insanı Gerçek Varlığa götürmekte ve "ölmeden önce ölme"nin (ebedilik) anlamını kavratmaktadır.
Hak'kı sevenler, Hak'la baki olmuşlardır, dolayısıyla ölümsüzlüğü
yakalamışlardır.... Hak'km cemâli öyle güçlü bir hayat iksirdir ki onu görenler
ebediyyen ölmezler  

Âşık Yunus seni ister lutfeyle cemâlin göster
Cemâlin gören âşıklar ebedi ölmez Allahım

Metnin alındığı makale 
Yrd. Doç. Dr. Emel KOÇ*

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder